Minął już pierwszy tydzień Wielkiego Postu, tydzień wzmożonej modlitwy i duchowych zmagań. Dzisiejsza niedziela, jest pierwszą niedzielą Wielkiego Postu – niedzielą Triumfu Prawosławia. W tym dniu, Kościół prawosławny wspomina wydarzenia, które doprowadziły do ostatecznego ustanowienia dogmatów prawosławnych. W tym dniu Cerkiew pragnie wzmocnić nas duchowo oraz pocieszyć swoich wiernych, świętem Triumfu Prawdziwej Wiary, Triumfu Ortodoksji.
Dzisiejsze święto, zostało ustanowione w 843 roku w Konstantynopolu na pamiątkę zwycięstwa nad herezją ikonoklazmu. Święto to jest zatem wspomnieniem szczególnego wydarzenia w historii Cerkwi oraz zamknięciem pewnego etapu w jej dziełach. Ikonoklazm był ostatnią wielka herezją w czasach kiedy jeszcze Kościół nie był podzielony.
Herezja ikonoklazmu, inaczej zwana obrazoburstwem, polegała na odrzucaniu kultu ikon oraz świętych relikwii. Ikonoklaści nieprawidłowo rozumieli drugie przykazanie Dekalogu. Zakazywali sporządzania wizerunków Chrystusa oraz świętych. Herezja ikonoklastów kwestionowała ikonę. Ikonoklazm podważał Chrystusa jako obraz Ojca i człowieka jako obraz Boga. Z związku z powyższym herezja ta miała dalekosiężne skutki. Spory obrazoburcze trwały około 120 lat i można podzielić je na dwa okresy.
W pierwszym okresie w 726 roku został wydany pierwszy edykt przeciwko ikonom i wszedł w życie w 730 roku. Podpisał go patriarcha ikonoklasta Anatoliusz. W 780 roku, cesarzowa Irena przerwała prześladowania i zwołała VII Sobór Powszechny, który przywrócił kult ikon.
W drugim okresie w 815 roku, prześladowania ikon zostały wznowione przez Leona V Armeńczyka. Przeciwstawiła się temu Cesarzowa Teodora w 842 roku.
Głównymi orędownikami ikon byli święci Jan z Damaszku, Teodor Studyta, biskup Jerzy z Krety, patriarcha Metody, mnisi, zakonnicy i wierni.
VII Sobór Powszechny, który odbył się w Nicei, podtrzymywał stanowisko zwolenników ikon. Ojcowie na soborze postanowili, iż cześć oddawana świętym ikonom wcale nie jest bałwochwalstwem. W związku z tym, ikony powinny pozostać w świątyniach oraz należy oddawać im przynależną cześć, taką samą jaka oddawana jest innym symbolom religijnym.
Ojcowie uczestniczący w obradach VII Soboru Powszechnego dokonali rozróżnienia po miedzy uwielbieniem Boga, a czczeniem ikon. Pierwszy rodzaj wychwalania dotyczący Boga nazywany jest LATRIA, zaś drugi nosi miano PROKSENESIS i odnosi się do kultu ikon, relikwii, a także rzeczy świętych. Nie ma adoracji ikony, a jest wychwalanie.
Pamięć zwycięstwa nad ikonoklazmem, jest świętem Triumfu Ortodoksji. Poprzez to święto, Kościół prawosławny podkreśla Triumf Prawdziwej Wiary. Prawdziwa wiara zwyciężyła nad wszystkimi herezjami, schizmami oraz fałszywymi naukami.
Czcimy ikony, ale nie stawiamy ich w miejscu Boga. Wychwalamy i czcimy świętych przedstawionych na ikonach. Dzięki temu, kłaniamy się osobom, które dostąpiły świętości, poprzez rozwój w sobie Bożego podobieństwa. Ich świętość oraz trud jaki ponieśli za życia, są dla nas przykładem mocy daru Bożego obrazu. Ten Boży obraz jest w każdym z nas. Jest on podstawą naszego człowieczeństwa. Jak bezcenny i jak mocny to dar słyszeliśmy w dzisiejszej lekcji apostolskiej, która doskonale podaje przykłady świętych urzeczywistniających swoje powołanie bycia na obraz Boży mimo wszelkich trudności i prześladowań.
Dzisiejsze nabożeństwo, pierwszej niedzieli Wielkiego Postu, jest duchem niebiańskiej proklamacji i zaufania w Bogu. Dzisiaj odczuwamy radość odnowy Cerkwi oraz jej nauki po trudnych zmaganiach z herezjami. Dzisiejsze święto, Ortodoksji jest oddaniem czci wszystkim tym, którzy walczyli za prawdziwą wiarę, poświęcili swoje życie. Dzisiejsze święto Ortodoksji, jest także świętem wszystkich wiernych. Wiernych, którzy w obecnych czasach podążając śladami swoich poprzedników oraz odnajdując w Świętym Prawosławiu obecność Trójjedynego Boga, Bogurodzicy oraz męczenników, nie zatracają tego o co walczyli święci Ojcowie na VII Soborze Powszechnym.
Uczestnicząc w dzisiejszym nabożeństwie, weźmy pod uwagę, obraz Boży, który jest w każdym z nas oraz w naszych bliźnich. Bądźmy ufni Bogu, iż nie jesteśmy sami w naszych trudach oraz wysiłkach. Dążmy do świętości, aby osiągnąć cel naszego życia. Jesteśmy dziećmi Bożymi. Jest z nami sam Chrystus, Syn Boga Żywego, Zbawiciel, któremu chwała na wieki wieków.
tekst: ks. Marcin Bielawski
zdjęcia: lektor Michał Koper
